Evde Orkide(Phalaenopsis) Bakımı

5
1032
orkide

Orkidegiller(Salepgiller)’den olan orkide çiçeği beni her zaman büyülemiştir. Orkide çiçeğinin sulaması nasıl yapılır, orkide bitki besini kullanmaya gerek var mı, orkide saksısı nasıl olmalıdır, orkide toprağı ne sıklıkla değiştirilmelidir, orkide nasıl budanır, orkide çoğaltılması nasıl yapılır, orkide hastalıkları, orkide edinme, orkidenin dalının kırılması, orkidenin yaprağının sararması, orkidenin yaprağının(dalının) kuruması konularına ve sorularına cevap aradım bende. Araştırıp öğrendiğim, bizzat kendi orkidelerime uyguladığım bakım tekniklerini sizler için burada paylaşacağım.

Zarafet ve zenginliği bir araya getiren orkideler günümüzde en çok satılan çiçekler arasındadır. Yılda ortalama 2 ya da 3 defa çiçek veren bu güzel bitkilerin piyasası ise oldukça pahalı. Tek dal orkideler 38-100TL arasında bir etikete sahiptir. Neden bu kadar pahalı olduğunu anlayamadığım bir bitki. Kahramanmaraş dondurmasının güzelliğinin sebebi orkide bitkisinin köklerinden gelmektedir. Aynı zamanda orkideye kışın içtiğimiz saleplerden aşinayız.

Tropik bir bitki olan orkide dünyanın her yerinde yetişebilir özelliktedir. Orkideler epifit ya da terrestrial olarak iki sınıfa ayrılabilir. Evlerimizde yetiştirdiğimiz orkideler genelde epifittir ve gelişmiş kökleri bulunmaz. Terrestrial orkidelerin köklerinde yumrular vardır. Bir önceki dönem yumrularda biriktirdiği besini bir sonraki dönem kullanır. Kahramanmaraş dondurmasında kullanılan orkidelerde bu tür orkidelerdir.

Orkidelerin Işık İhtiyacı

Orkideler bitki besinlerini konak canlıdan elde etmedikleri için fotosentez yapmaya ihtiyaç duyarlar. Fotosentez için ihtiyaç duydukları ışık enerjisini elde edemedikleri zaman beslenemeyecekleri için ölürler. Orkidelerin yapraklarında stomalar(gözenekler) üst kısmında olduğu için direkt olarak üzerine düşen güneş ışığı orkidelerin yapraklarının su kaybetmesine sebep olacak yakacaktır. Dolayısıyla güneş ışığının dik geldiği saatlerde güneşten uzak konumlandırılmalıdır. Mümkün ise perde arkasından ışık almaları sağlanmalıdır. Saksı seçiminde yine bahsedeceğim ama bu başlık altında bahsetmem gereken önemli bir husus var ki orkideler köklerinden fotosentez yapar. Dolayısıyla saksı seçimi saydam olmalıdır. Saydam olmayan bir saksı seçimi orkidenizin yeteri kadar besin üretememesine sebep olur.

Orkidelerin Nem Dengesi

Orkideler yüksek nem seven bitkilerdir. %40 – %70 civarı bağıl nem isteyen bu bitkilere nem sağlamak amacıyla yıkadığınız giysilerinizi kuruması için odanıza asmanız gayet yerinde olacaktır. Aynı zamanda altı delik saksıyı içi çakıllarla dolu bir kaba koyup çakılların boyunu geçmeyecek kadar su koymanızda yeterli nemi bir miktar sağlayacaktır. Burada dikkat etmeniz gereken söz konusu ise orkide toprağında su kalmaması gerektiğidir. Sulama yaptıktan sonra fazla suyu mutlaka dökmelisiniz. Yine bu konuya sulama konusunda değineceğim.

Orkidelerin Sulanması

orkide-sulama-watering orchids-aklimca

Orkidelerin birden fazla sulanma çeşidi var ancak bunların arasında ben yalnızca bir tanesini şiddetle önemsiyorum. Orkideler köklerinde ve dallarında hiç bir şekilde su depolayamaz. Otsu gövdeye sahip bu orkideleri içi su dolu bir kaba saksı harcı tamamen ıslanana kadar koyun ve bekletin. Bu esnada osmotik basınç sayesinde bitki kökü içine su alacak ve güneşle birlikte besin üretmek için fotosenteze başlayacaktır. Orkidelerin kurumaya karşı dirençleri hiç yoktur. Susuz bıraktığınız zaman hemen belirti vereceklerdir. Bir diğer sulamayı mutlaka saksı harcı kuruduktan sonra yapmalısınız. (Dikkat edin, kuru bir şekilde bekletmeyin. Kuruduğunu gördüğünüz an sulamayı yapın.) Tabi bunu yapmaya vaktim olmadığı zaman çeşme altında idareten ıslattığım da oldu. Orkidelerimi ortalama 30 dakika suda bekletiyorum. Sulama yaparken dikkat etmeniz gereken bir diğer nokta bitki gövdesinin ve yaprak yüzeyinin sulu kalmaması gerektiğidir. Orkide yaprakları gölge ortamda yetiştiği için stomaları yaprağın üst yüzeyindedir. Yaprağın üst yüzeyinin ıslak bırakılması ise oksijen alış verişini engeller. Sonuç olarak yaprak besinsizlik yaşar. Sulama sonrası bitki gövdesi ve yapraklarını bir peçeteyle silerek kurutunuz.

Sulama Suyu

Orchid-orkide-water-food-besin-gubre-aklimca

Orkideler için en önemli su özelliği suyun barındırdığı aminoasit, azot ve tuz miktarıdır. Tuzlu sular orkidenize zarar verirken azot miktarı düşük sular da orkidenizin beslenememesine sebep olacaktır. Orkide için en ideal sulama suyu yağmur suyudur. Eğer yağmur suyu edinemiyorsanız mutlaka orkide besin sıvısı edinmenizi öneririm. Petinizi, kendinizi nasıl doyuruyorsanız çiçeğinizi de doyurun. Bu konuya tekrardan orkide besinleri başlığında değineceğim.

Gübre ve Bitki Besini

Orkidelerin besinlerini hazır olarak almadıklarını kendileri ürettiklerini söylemiştim. Dolayısıyla orkidelerin çok az gübreyle gübrelenmeye ihtiyacı vardır. Aynı zamanda gübrelemek çiçeğinizin çok sağlıklı bir şekilde büyüme göstermesini sağlayacaktır. Sizinle sevdiğim ve kullandığım bir orkide besinini paylaşmak istiyorum. Evidea’da satılan Yaprak markalı Orkide Bitki Besini 750ml şişede 7,90TL gibi uygun bir fiyata satılmaktadır. Her sulama suyunda bir miktar gübre kullanıyorum ve orkidem çok sağlıklı görünüyor.

Yeniden Çiçeklenme

Çiçekleri çok güzel bir orkide edindiniz ya da hediye geldi. Bütün bakımlarını en doğru şekilde yaptınız ama orkidenizin çiçekleri döküldü. Geriye kuru bir dal kaldı. Canınızı sıktı bu durum. İnternette bir çok platformda budama hakkında bir bilgi var. 3. boğumun 3 cm 5 cm üzerinden budayın. Bir zamana kadar bu bilgiyle budadım. Bir gün çiçekçide sohbet ederken sormak istedim. Bana farketmediğini hatta en altından kesince daha gür ve hızlı çıktığını söylediler. Denedim, oldu. Demek ki neymiş, ilk boğumun oradan budayın gitsin. Ardından her zamanki gibi normal bakımını yapmaya devam edin. Ortalama 3 ay sonra(genellikle ilkbahar ve sonbahar aylarında) orkideniz tekrardan çiçeklenecektir. Ama orkidenizi çiçeklenmeye teşvik etmeniz gerekebilir.

Orkideyi Çiçeklenmeye Teşvik Etme

Orkidenizi direkt olarak güneşin önüne sürmeden bol bol güneşlendirin, gübresini tam bir şekilde verin, ortam nemini %60 ve üzerine çıkartın. Bütün bu koşulları sağladığınız zaman orkideniz mükemmel bir şekilde çiçek açacaktır.

Orkide Saksı Değişimi

Orkidelerin saksılarının temizliğine dikkat etmeniz gerekiyor. Kolayca hastalanan bir yapısı vardır. Saksı değiştirirken mutlaka değiştirdiğiniz saksıyı çamaşır suyuyla fırçalayarak yıkayın. Ayrıca çiçeklenme döneminde saksı değişikliği yapmayın. Orkideler köklerinden fotosentez yaptığı için değiştireceğiniz saksı mutlaka saydam olmalıdır. Aynı zamanda orkide köklerine de yeterli alanı sağlamalıdır.

Saksı Harcı Hazırlama – Değiştirme

Orkide saksı harcı sıradan topraklardan, torflardan çok çok farklıdır. Ağaç kabukları, hindistan cevizi lifleri, odun kömürü kırıntıları, perlit, pomza gibi havalanma kapasitesi yüksek ve çabuk çürümeyen malzemelerden olmalıdır. Eğer kendi yapma imkanınız yoksa bu harcı hazır satın alabilirsiniz. Tekzen’de Zenfidan markalı 3 litre orkide toprağı işinizi görecektir, fiyatı ise 11,70TL.

  1. Kullanacağınız harcı sıcak suda bir gün bekletin.
  2. Harcı süzüp gölge bir yerde dinlenmeye alın.
  3. Hafif nemli bir kıvama gelince kullanmaya hazır.
  4. Saksıyı ters çevirerek orkidenin saksıdan ayrılmasını sağlayın.
  5. Orkideyi yapraklarına zarar vermeden bir yere koyarak saksıyı çamaşır suyuyla fırçalayarak temizleyin.
  6. Temizlediğiniz saksının dibine strafor köpük yerleştirin drenajı artırmak için.
  7. Strafor köpüğün üzerine de bir kaç parça odun kömürü yerleştirin. Odun kömürü anti bakteriyel olarak kullanılır. Toksik maddeleri kendisine bağlar.
  8. Ardından orkidenizin köklerindeki toprak harcını tamamen temizleyin. Köklerin arasına girmiş harcı temizlemek için kökü suya tutarak temizlerseniz daha kolay olacaktır.
  9. Kökü saksının ortasına koyarak yanlardan hazırladığınız harcı doldurmaya başlayın. Elinizle sıkıca harcı köklere doğru bastırın ve sıkışmasını sağlayın.
  10. Bir yandan saksıyı zemine vurarak köklerin arasına da harçların iyice dağılmasını sağlayın.

Orkidelerin Isı Dengesi

Orkideler sıcak sevenler ve soğuk sevenler olarak ikiye ayrılıyor. Phalaenopsis, doritis ve bazı paphiopedilum, dendrobium türleri sıcak sever ve 18-27 C derece arasında yetişir. Cymbidium, odontoglossum, miltonias türleri soğuk severler ve 12-19 C derece arasında yaşarlar.

Kabaca orkidelerden bahsetmeye çalıştım. Daha detaylı anlatımlarıyla başka konularda görüşmek üzere.

5 YORUMLAR

  1. Paylaşımınız için teşekkürler. Tam aradığım bir konu. Orkide ile ilgili daha önceden bilmediğim konuları sizin yazınız sayesinde öğrenmiş oldum. Evdeki orkidelerime mutlaka uygulayacağım.

  2. Paylaşım için teşekkürler işe yarayacağını umut ediyorum orkidem henüz 1 haftadır bende hediye geldi ve normal orkidelere göre küçük mor lila arası bir renkte köklerini budadım bugun ilk geldiginde cicekli ve saglikliydi 1 hafta icinde kokleri kurudu cicek ve tomurcukları dökuldu sapi sarardi şükür ki yaprakları normal kökünü budayıp yeni harç hazırladım sapını 3. Bogumdan kestim gubreledim ve serin aksamustu havada beklettim sizce orkidem iyi olur mu ? Türü phaleonopsis onu kaybetmek istemiyorum yardımcı olursanız sevinirim

CEVAP VER